Yorumlar

Bu yazı, AYM’nin OHAL KHK ihraçlarına ilişkin bireysel başvurularda benimsediği ortak denetim modelini inceliyor. Metin; özel hayata saygı hakkı, Anayasa m.15 rejimi, ciddi ve objektif olgusal temel, iltisak-irtibat kavramları, masumiyet karinesi ve kabul edilebilirlik filtreleri ekseninde içtihat kümelerini sistematik biçimde ortaya koyuyor.

AİHM/AYM içtihadına göre AİHM ihlal kararı sonrası yeniden yargılamada, önceki mahkûmiyet varsayımlarıyla kişi otomatik biçimde suç isnadı altında kabul edilemez. Güncel kuvvetli şüphe somut olgularla yeniden kurulmadan CMK 100-109 şartları oluşmaz; bu halde yurt dışına çıkış yasağı adli kontrolü hukuka aykırı ve ölçüsüzdür.

KHK ile kamu görevinden çıkarılanların AİHM başvurusunu usulden elenmeyecek şekilde hazırlayabilmesi için kapak sayfası, elektronik form, iç hukuk kronolojisi, delile erişim ve savunma güvenceleri, masumiyet karinesi ile orantılılık/kişisel zararların somutlaştırılması adım adım ele alınmaktadır.

AİHM, 15 Temmuz 2016 sonrasında kamu görevinden çıkarılmaya (KHK/ihraç) ilişkin Türkiye aleyhine yapılan başvurularda artan yoğunluk karşısında, 1 Ocak 2026 itibarıyla özel usulî tedbirler uygulamaya koymaktadır. Bu tedbirlerin merkezinde, her başvuruya eklenmesi zorunlu tutulan “kapak sayfası” yer almaktadır. Kapak sayfasında istenen bilgiler, Mahkeme’nin ihraç dosyalarını nasıl yöneteceğine ve hangi unsurları kritik gördüğüne dair güçlü bir “inceleme haritası” sunar.

Form, başvurucunun ihraç edildiği mesleği, ulusal makamların ihraç ve idari yargı sürecinde dayandığı delil türlerini (ByLock kullanımı/içeriği, HTS, Bank Asya işlemleri, kurum-amir görüşü, tanık ifadeleri, gizli tanık, ankesör/ardışık arama, “Garson/Albatros” verileri, dernek-sendika üyeliği, sosyal medya paylaşımları gibi) ve karar tarihinde kesinleşmiş ceza mahkûmiyeti bulunup bulunmadığını net biçimde sınıflandırmaya elverişli şekilde toplar. Ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuruyu hangi içtihatla reddettiği (N.E., A.S., Erkan Sezgin) sorularak iç hukuk yaklaşımının da dosya bazında haritalanması hedeflenir. Son olarak, hem AYM’ye hem AİHM’e yöneltilen ortak şikâyetler işaretlenir: bağımsız ve tarafsız mahkeme, adil yargılanma güvenceleri, delile erişim ve itiraz imkânı, duruşma yapılmaması, gerekçesizlik, muğlak “iltisak/irtibat” kavramları, fişleme, özel hayata saygı, masumiyet karinesi, ifade ve örgütlenme özgürlüğü ile mülkiyet hakkına müdahale gibi.

Bu yapı, AİHM’in kitlesel başvuruları “meslek + delil seti + ceza yargılaması durumu + ileri sürülen hak kategorileri” ekseninde gruplandırarak, pilot/öncü dosyalar üzerinden içtihat üretme ve benzer başvuruları hızlandırılmış usulle sonuçlandırma yönünde bir strateji izlediğini göstermektedir. Tedbirin amacı, artan dosya yükü altında bireysel başvuru hakkının etkinliğini korumak ve benzer ihlal iddialarında tutarlı bir inceleme standardı oluşturmaktır.

Giriş Bu yazı, Olağanüstü Hal (OHAL) Kanun Hükmünde Kararnameleri (KHK) ile kamu görevinden çıkarılan kişilerin Avrupa İnsan Hakları…

AİHM veya AYM ihlal kararı sonrası yeniden yargılama sürecinde eski mahkûmiyetin hukuki statüsü, adli sicil kaydındaki durumu ve kişilerin sanık mı hükümlü mü kabul edileceği konularında farklı görüşler bulunmaktadır. AİHM içtihatları, suçsuzluk karinesi ve eski hâle getirme ilkesine vurgu yapmaktadır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ihlal kararı, CMK 311/1-f gereği yargılamanın yenilenmesi sürecini başlatır. Mahkeme, ihlali giderecek şekilde dosyayı yeniden değerlendirerek yeni bir karar verir. Yeniden yargılama sonunda beraat eden kişi, uğradığı haksız ceza veya tutukluluk için CMK 141/1-e kapsamında maddi ve manevi tazminat talep edebilir.

Olağanüstü hal döneminde ByLock kullanımı gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılan kişilerin bireysel başvurularına ilişkin Anayasa Mahkemesi’nin (AYM), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) Yalçınkaya/Türkiye kararı sonrası yaklaşımının değerlendirilmesi.