AİHM’DE PROFESYONEL TAKİP VE STRATEJİK DOSYA YÖNETİMİ

AİHM başvurularında başarı, usulî eşiklerin doğru aşılmasına ve dosyanın nihai karara kadar titizlikle yönetilmesine bağlıdır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne yapılan başvurular öncelikle Mahkeme İç Tüzüğü’nün 47. maddesinde öngörülen şekil şartları ve başvurunun usulî yeterliliği bakımından incelenir. Bu ilk aşama, başvurunun AİHM sistemi içinde ilerleyebilmesi bakımından temel eşiktir.

2025 yılı AİHM istatistikleri, Mahkeme önündeki başvuru trafiğinin önemli bir bölümünün ilk usulî eşiklerde elendiğini göstermektedir. 2025 yılında 8.300 başvuru idari olarak reddedilmiş, 3.500 başvuru ön inceleme aşamasında kalmış, 31.800 başvuru ise bir yargısal oluşuma sevk edilmiştir.

Ön inceleme aşamasındaki başvurular dışarıda bırakıldığında, 2025 yılında işlem gören yaklaşık 40.100 başvurunun %20,7’si idari olarak reddedilmiş; %79,3’ü ise bir yargısal oluşuma sevk edilmiştir. Bu veri, AİHM başvurularında ilk usulî eşiklerin başvurunun ilerleyişi bakımından belirleyici olduğunu göstermektedir.

Bu iki oran hesaplanırken, henüz ön inceleme aşamasında bulunan 3.500 başvuru dışarıda bırakılmıştır.

Aynı yıl içinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilen toplam 38.573 yargısal karar bakımından ise daha seçici bir tablo ortaya çıkmaktadır. 2025 yılında Mahkeme tarafından 7.011 başvuru esasa ilişkin kararla sonuçlandırılmış; 31.562 başvuru hakkında kabul edilemezlik veya kayıttan düşme kararı verilmiş; 8.300 başvuru ise idari olarak reddedilmiştir.

Bu üç kategori birlikte değerlendirildiğinde toplam 46.873 başvuru içinde esasa ilişkin karar oranı yaklaşık %15,0; kabul edilemezlik veya kayıttan düşme oranı yaklaşık %67,3; idari olarak reddedilen başvuru oranı ise yaklaşık %17,7’dir. Başka bir ifadeyle, 2025 yılında sonuç doğuran başvuruların yaklaşık %85’i esasa ilişkin bir hükme ulaşmadan sonuçlanmıştır.

AİHM başvurularında titiz ve profesyonel takip; başvurunun yalnızca şeklen sunulmasını değil, ihlal iddialarının Sözleşme sistemi içinde doğru konumlandırılmasını, usulî risklerin önceden öngörülmesini ve dosyanın kabul edilebilirlik aşamasından esasa ilişkin incelemeye kadar bütün yönleriyle stratejik biçimde yönetilmesini gerektirir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önündeki başvuru süreci, uluslararası insan hakları yargılamasının teknik, çok aşamalı ve yüksek dikkat gerektiren bir alanıdır. Mahkeme’nin resmî dillerinin İngilizce ve Fransızca olması; yazışmaların, usulî bildirimlerin, Hükümet görüşlerinin, başvurucu beyanlarının ve gerektiğinde adil tatmin taleplerinin bu uluslararası yargılama düzenine uygun biçimde takip edilmesini zorunlu kılar. Bu nedenle AİHM başvurularında başarı, yalnızca başvurunun yapılmasına değil; dosyanın ilk başvuru aşamasından nihai karara kadar titizlikle, süreler gözetilerek, deliller ve hukuki argümanlar bütünlüğü korunarak, profesyonel ve deneyimli bir takip anlayışıyla yürütülmesine bağlıdır. Bu sayfadaki sınıflandırma, AİHM önünde takip edilen başvuruların usulî konumunu daha anlaşılır hâle getirmek amacıyla hazırlanmıştır. Başvurular; esasa ilişkin karar verilen davalar, davalı Hükümet’e bildirilen başvurular ve ilk hukuki değerlendirme veya karar bekleyen başvurular şeklinde ayrı kategoriler altında incelenebilir.